Bij systemische ATTR staat zenuwbeschadiging (neuropathie) op de voorgrond. Dit kan in de vorm van een perifere polyneuropathie of een autonome neuropathie. Bij perifere polyneuropathie treden gevoelsveranderingen op aan de voetzolen en tenen en stijgen deze veranderingen geleidelijk omhoog in de loop van de tijd. Vaak is sprake van verminderd gevoel (dove gevoelens) of tintelingen, verminderd gevoel van warmte of koude, pijnscheuten en uiteindelijk krachtsverlies. Bij de handen kan een carpale tunnel syndroom een manifestatie van de neuropathie zijn. De autonome neuropathie kenmerkt zich door betrokkenheid van het autonome zenuwstelsel. Hierdoor kan de bloeddruk scherp dalen bij opstaan (orthostatische hypotensie) hetgeen aanleiding kan geven tot duizeligheid. Maar ook impotentie, incontinentie, blaasontledigingsstoornis, diarree of verstopping, darmmotiliteitsstoornis, veranderde transpiratie, droge mond en droge ogen kunnen uitingen hiervan zijn. De maagdarmklachten kunnen zo invaliderend worden dat ernstig gewichtsverlies optreedt.
Maar ook hart, nieren en ogen kunnen problemen geven. Bij het hart zijn het vaak geleidingsstoornissen die het eerst gezien worden, maar ook pompfunctiestoornissen komen voor leidend tot decompensatio cordis. Ritmestoornissen van het hart komen ook voor. De nierfunctie kan verminderd zijn en soms wordt eiwitverlies gezien via de urine. De oogafwijkingen kunnen velerlei zijn, maar glasvochttroebelingen zijn het meest karakteristiek.
In Nederland zijn verschillende families bekend waarbij een TTR mutatie is gevonden. Enkele families hebben de wereldwijd meest voorkomende TTR-met30 mutatie. Daarnaast komt de TTR-glu47 voor evenals de TTR-ala71, TTR-89K, TTR-ala94, TTR-cys114 en TTR-122ile. Een onbekende mutatie is indertijd gevonden bij een patiënt, maar kon tot nu toe nog niet nader gekarakteriseerd worden via familieonderzoek.
![]()
Haagsma EB, Hawkins PN, Benson MD, Lachmann HJ, Bybee A, Hazenberg BPC. Familial amyloidotic polyneuropathy with severe renal involvement in association with transthyretin Gly47Glu in Dutch, British and American families. Amyloid 2004; 11:44-9 > pdf >
Haagsma EB, Scheffer H, Altland K, De Jager AE, Hazenberg BP. Transthyretin Val71Ala mutation in a Dutch family with familial amyloidotic polyneuropathy. Amyloid 2000; 7(3):218-221
Haagsma EB, Post JG, Jager AEJ de, Nikkels PGJ, Hamel BCJ, Hazenberg BPC. A Dutch kindred with familial amyloidotic polyneuropathy associated with the transthyretin Cys 114 mutant. Amyloid: Int J Exp Clin Invest 1997; 4:112-117
Hazenberg BPC, Marrink J, Nakazato M, Jong R de, Janssen S, Rijswijk MH van. Two Dutch families with FAP type I. Clinical data and biochemical characterization of the TTR variant. In: Costa PP, Falcao de Freitas A, Saraiva MJM, eds. Familial Amyloidotic Polyneuropathy and other transthyretin related disorders. Porto: Arquivos de Medicina, 1990:29-34
Hazenberg BPC, Marrink J, Nakazato M, Limburg PC, Smit Sibinga CTh, Bijzet J, Rijswijk MH van. The effect of plasma exchange on serum levels of TTR-Met-30 in a patient with FAP type I. Influence of the acute-phase response. In: Costa PP, Falcao de Freitas A, Saraiva MJM, eds. Familial Amyloidotic Polyneuropathy and other transthyretin related disorders. Porto: Arquivos de Medicina, 1990:371-4
Scholten JH. Familiaire, hereditaire amyloïdose. Neth J Med (former Folia Med Neerl) 1967; 10:10-6